De als eerste gekapte boom op Nienoord. Klik voor grote foto. (Foto: WvS)'Graaf Von Inn- und Kniphausen' vraagt zich af waarom de bomen op Nienoord worden gekapt... (Foto: WvS)

Uitleg bolletjeskleurtjes Nienoordsingel (bron: Verjongingsplan, 2008)

Uit het Verjongingsplan, 2008: bomen op het noordelijk deel van de Nienoordsingel, Midwolde tot de S-bocht; tekstblok staat erbij in het rapport zelf.

Uit het Verjongingsplan, 2008: bomen op het middendeel van de Nienoordsingel, vanaf de S-bocht tot Burchtlaan; tekstblok staat erbij in het rapport zelf.

Uit het Verjongingsplan, 2008: bomen op het zuidelijk deel van de Nienoordsingel, Burchtlaan - zuidelijke entree Nienoord; tekstblok staat erbij in het rapport zelf.

Ongeveer 25 tot 30 ringen... ...deze boom is dus niet zo oud... (zuidelijk deel van de Nienoordsingel); foto uit rapport Stichting Lippe-Biesterfeld Natuurcollege

'Ontwikkelingsfase', volgens Bomenbank, 2012

'Toekomstverwachting', volgens Bomenbank, 2012


Op het conclusiediagram van Bomenbank - scroll hiervoor naar beneden - is de kwart-helft-kwartverdeling in n oogopslag te zien. Punt is dat de gemiddelde levensverwachting in jaren door het rapport van de Stichting Lippe-Biesterfeld Natuurcollege positiever wordt beoordeeld dan hier geschetst.
Let op: het gaat hier in zijn geheel alleen om het noordelijke deel van de laan, want de rest van de beuken was al weg...

Veel bomen op Nienoord onnodig gekapt

Door: Wouter van Schie, update op 21 februari 2012, en opnieuw op 11 mei 2012

Op 17 februari en op 9 mei 2012 heb ik de verschillende rapporten over de verjonging van Nienoord (gem. Leek, Gr.) en de daarvoor noodzakelijk geachte bomenkap aan de Nienoordsingel ingezien. Mijn conclusie is dat het echt niet nodig was de bomen op het zuidelijk deel weg te halen. Ik vertrouw er natuurlijk graag op dat na dit onnodig kapwerk de rest van de bomen op de laan - 'noord' - gewoon blijft staan!

Oordeel zelf aan de hand van de onderzoeken:
- het Verjongingsplan (Oranjewoud), april 2008
- het rapport van BSI Bomenservice, januari 2011
- het rapport van de Stichting Lippe-Biesterfeld Natuurcollege, december 2011
- het rapport van de Nationale Bomenbank, februari 2012

Hieronder bespreken we de resultaten in het kort.

Links vindt u van boven naar beneden de stippenkaarten van Oranjewoud en daaronder van de Nationale Bomenbank.

Op de kaartjes uit het Verjongingsplan staan lle bomen langs de laan aangegeven en bij de Nationale Bomenbank zie je van links naar rechts de bomen van noord naar zuid, in beide gevallen met een kort kwaliteitsoordeel per boom erbij, in kleur aangegeven. Alles zo maar kappen, lijkt niet gerechtvaardigd en is wel erg voorbarig, op grond van de vermelde conditie van de bomen.

De kleuraanduidingen op de kaartjes uit de bijlagen van het Verjongingsplan (2008) - zie hier links op deze pagina - geven natuurlijk wl enig inzicht, maar de exacte beoordelingen per boom staan hier niet bij (dat zijn honderden pagina's...). Een goede inhoudelijke onderbouwing van een uitspraak in het 'Verjongingsplan' als "Het noordelijk deel van de Nienoordsingel is in zijn geheel minder vitaal" heb ik ook daarin nog niet onder ogen gehad.

In het rapport van de Stichting Lippe-Biesterfeld Natuurcollege, van december 2011, staat dat 129 van de 192 bomen in het noordelijk deel in redelijk of goede conditie verkeren. Dat is per boom aangegeven. Zeven bomen zijn er echt niet best aan toe, en 56 hebben een matige conditie. Over het zuidelijke deel van de singel stelt het rapport op pag. 10: "Het lijkt erop dat de bomen aan de Nienoordsingel-Zuid zeer vroegtijdig gekapt zijn."



Onderstaand een aantal fragmenten uit de verschillende rapporten, met waar nodig commentaar van mij erbij.

Scroll naar helemaal onderaan voor de meest recente analyse-met-stippen van de Nationale Bomenbank, 2012.



'Verjongingsplan' (Oranjewoud , 18 april 2008, in opdracht van de gemeente)

"Het noordelijk deel van de Nienoordsingel is in zijn geheel minder vitaal." Een vitaliteitsuitspraak over het middendeel van de laan ontbreekt. Over het zuidelijke deel staat er alleen: "...matige staat...".

Oorzaken van de problemen in het noordelijk deel zouden zijn: "...smalle berm, verdichting door de verharding van de laan, fluctuerende waterstanden...".

Het rapport bevat vier foto's met voorbeelden van "verminderde bladzetting", "holtes en zwamvorming" en "holtes en rotting".

Op de kaartjes van de bijlagen - zie de foto's op deze pagina - is elke boom = n stip. Zo is goed te zien dat de meeste bomen op de Nienoordslaan 'groen' zijn aangegeven, wat hier wil zeggen: in orde zijn. De lichtpaarse kleur (lila, ik noemt hem hier 'roze') komt ook veel voor; deze duidt slechts op "verminderde vitaliteit; verminderde bladzetting; door maatregelen te nemen (bijv. groeiplaatsverbetering) kan de boom zich wellicht herstellen". Dus nog veel meer bomen hebben kans een lange tijd mee te gaan!

Uiteraard heb ik de stippen geteld:
- Noord: 92 groen, 100 niet groen, waarvan 44 roze
- Midden (tot Burchtlaan): 101 groen, 60 niet groen, waarvan 23 roze
- Zuid (tot Burchtlaan): 36 groen, 41 niet groen, waarvan 38 roze

Totaal: 229 groen, 201 niet groen, waarvan 105 roze

Dus 229 + 105 = 334 bomen zijn goed of redelijk goed, en dan wil je ze allemaal kappen? Onvoorstelbaar!


Rapport 'BSI Bomenservice' (28-01-2011, in opdracht van de gemeente)

Pag. 6: "...oude beuken..."

De leeftijden van de bomen staan hier niet bij vermeld. Opmerkelijk lees ik die - voor zover door mij te overzien - nergens in de rapportages. Beuken kunnen, volgens lle vindplaatsen hiervoor op internet, tot 200 300 jaar oud worden. Uit betrouwbare schriftelijke bronnen blijkt dat er rond 1910 bomen zijn geplant op de laan. Maar of dat onder meer de inmiddels gekapte waren? Volgens mij zijn de meeste bomen jonger geweest. De dikke boom die als eerste werd geveld had - door mij ter plekke geteld - zo'n zestig tot zeventig jaarringen; deze boom was een van de dikste van het zuidelijk deel, met een door mij geschatte diameter van ca. 80 cm. (Zie de foto.)

Pag. 10: "...de bodemomstandigheden zijn geschikt voor een goede ontwikkeling van de wortels. Mogelijk is de beworteling benvloed, vanaf 70 centimeter diepte, door de fluctuerende grondwaterstand."

Er staat: "mogelijk is de beworteling benvloed", dus dat is geen zekerheid...

Er zijn op zeven plekken bodemmonsters genomen.

Pag. 3: "De grondanalyse wijst uit dat de groeiomstandigheden van de beuken niet optimaal zijn."

Pag. 11: "De matige tot slechte conditie van de bomen wordt veroorzaakt door de matige ondergrondse groeiplaatsomstandigheden."

Kortom, de bomen staan niet op een optimale plek, maar doen ze het dan niet goed...? Nergens vind ik in dit rapport een verantwoording van de uitspraak "matige tot slechte conditie van de bomen".

Pag. 6: Het bovengrondse onderzoek had een 'biologische' component (kijken naar "de aanwezigheid van vruchtlichamen van schimmels op stam en wortels") en een 'mechanische' component ("boomveiligheidsbeoordeling volgens de Visual Tree Assessment-methodiek (VTA)", kortom: goed kijken en dan noteren wat je ziet. Men heeft gekeken naar (volgens mijn interpretatie van een voorbeeldformulier) onder meer de stam en bovengrondse wortels, dooie takken, opmerkelijke vergroeiingen, schimmels, nieuwe scheuten, kroonkwaliteit en naar - zo staat het er letterlijk "...dingen als plakoksels".

Ik heb zo mijn twijfels over de betrouwbaarheid van een VTA-onderzoek. Maar ja, je kunt tenslotte op dit moment een boom ook nog niet van binnen onderzoeken zonder er schade bij aan te richten...

Wel is duidelijk:
Pag. 7: "De gemeente Leek heeft in de afgelopen jaren verschillende houtparasitaire schimmelaantasters aangetroffen in de beuken. Dit heeft ervoor gezorgd dat beuken uit de beukenlaan zijn verwijderd en op die locatie herplant van jonge beuken is gerealiseerd."


'Activiteitenplan' ('Activiteitenplan voor de zuidelijke helft van de Nienoordsingel, Leek, behorende bij de aanvraag ontheffing ingevolge artikel 75 van de flora- en faunawet', door Buro Bakker, 29-11-11, in opdracht van de gemeente)

Pag. 1: "De bomen hebben een wisselende leeftijd, het grootste deel betreft oude bomen."

Pag. 4: "...omdat de laanbeplanting duidelijk in haar laatste levensfase is..."

Hoezo 'oud'? Hoezo 'laatste levensfase'?


Rapport van de Stichting Lippe-Biesterfeld Natuurcollege (december 2011, mede op verzoek van actievoerders)

Het rapport constateert in december 2011 over de 192 bomen op Nienoordsingel-Noord:
- 35 bomen hebben een goede conditie, levensverwachting meer dan twintig jaar
- 94 bomen hebben een redelijke conditie, levensverwachting meer dan twintig jaar
- 56 bomen hebben een matige conditie, levensverwachting tien tot twintig jaar
- 7 bomen hebben een slechte conditie, levensverwachting minder dan tien jaar (drie 'risicobomen' en vier 'attentiebomen')

"Wat wij op dit moment aantreffen is een vrijwel intacte laan. Er zijn geen aanwijzingen voor uitval van grote aantallen bomen op korte termijn."

"Het lijkt erop dat de bomen aan de Nienoordsingel-Zuid zeer vroegtijdig gekapt zijn. De conditie en vitaliteit van de gekapte bomen is achteraf niet goed te beoordelen. De inspectie van de resterende stammen en de aan de hand van foto's beoordeelde stobben wijst echter niet op een verminderde conditie of vitaliteit. Zo lijkt ook het aantal bomen met risico's op stambreuk of instabiliteit gering te zijn geweest."


De reactie op de in het Verjongsplan vermelde oorzaken van problemen op het noordelijk deel van de laan luidt:
- smalle berm: geen echt probleem
- verdichting door de verharding van de laan: geen echt probleem, asfalt ligt er al vele decennia ("50 jaar", volgens omwonenden)
- fluctuerende waterstanden: geen probleem

Pag. 3: (met foto's als bewijsmateriaal) "In de nog aanwezige stammen zijn geen aantastingen van houtrot aangetroffen (foto 1). Bij een aantal stammen viel de enorme dikte van de jaarringen op (ongeveer 1 cm dikte zie foto 2). Een dergelijke groei is voor volgroeide beuken zeer goed. Bij deze exemplaren kan dan ook geen sprake geweest zijn van een sterk verminderde conditie of beperkingen in de ondergrondse groeiruimte."

Pag. 7/8: "De omstandigheden aan de Nienoordsingel Noord zijn niet optimaal. De afwezigheid van een strooisel laag, wisselende grondwaterstanden en de open omstandigheden (windbelast/ gebrek aan beschutting) zijn niet ideaal. Het is daarom niet verstandig om de groei van de beuken zoals die aan de Nienoordsingel staan, te vergelijken met beuken in een bosperceel. Vergeleken met beuken in het bos, zullen de bomen op deze groeiplaats altijd beperkter van omvang zijn. Daarnaast zullen de bomen enigszins door de wind gevormde kronen hebben. Ook zal er door de fluctuaties in het grondwater altijd sprake zijn van periodiek afsterven van fijne wortels. Dit vertaalt zich ook in het periodiek afsterven van dunne scheutjes in de kroon van de boom. In reactie hierop regenereert de boom vanuit de binnenkroon. Precies wat we bij veel beuken aan de Nienoordsingel Noord zien. De laan heeft zich ondanks deze niet optimale omstandigheden toch duurzaam ontwikkeld. Ook de aanwezigheid van een grote hoeveelheid paddenstoelen (waaronder rode lijst soorten) die samenleven met de beuken, wijst op een goede natuurlijke ontwikkeling."


Rapport Nationale Bomenbank (februari 2012, in opdracht van de gemeente)

Het onderzoek van de Nationale Bomenbank van 2012 betreft het noordelijke deel (de rest is al gekapt...). Het resultaat sluit goed aan bij de conclusies van de Stichting Lippe-Bisterfeld, alleen wordt de gemiddelde kwaliteitswaardering en levensverwachting per boom veel somberder voorgesteld. Hier is sprake van 'een kwart goed', de helft redelijk tot matig en een kwart niet goed.

De aantallen:
- Levensverwachting > 15 jr: 56 bomen
- Levensverwachting 10 - 15 jr: 86 bomen
- Levensverwachting 5 - 10 jr: 46 bomen
- Levensverwachting < 5 jr: 4 bomen (waarvan 3 advies: vellen)

Zie ook de drie plaatjes linksonder (eerst twee afbeeldingen met stippen, daaronder een grafiek met een totaalbeeld (bron: Nienoordsingel Noord. Beoordeling Beuken en groeiplaats.)

Er zit een zeer vreemde inschaling - zie onderstaande plaatjes - tussen 'ontwikkelingsfase' en 'toekomstverwachting': bij 'ontwikkelingsfase' krijgt de 'expansiefase' (bomen kunnen nog groeien) een groene kleur en deze zelfde kleur wordt bij 'toekomstverwachting' gehanteerd voor 'levensverwachting > 15 jaar'. Opmerkelijk genoeg zou er echter geen enkele boom in de expansiefase zitten, maar zijn er wl 56 bomen in de blauwe 'ouderdomsfase'...
Zo zijn er 86 bomen in blauw vermeld in de categorie 10 - 15 jr, maar ze worden tegelijkertijd in de regressiefase (oranje) aangegeven.
De 46 bomen in oranje bij toekomstverwachting hebben 5 - 10 jr, maar deze zijn rood = aftakelingsfase op het andere overzicht.
En boom krijgt rood, wat staat voor < 5 jr, en drie krijgen zwart = vellen; maar op het toekomstverwachtingsplaatje is het rood en zwart samen zwart = 'bijna dood'.
Kortom: schuif het hele plaatje van de Ontwikkelingsfase n positie naar links, en je hebt exact hetzelfde, maar veel positievere beeld...


Ontwikkelingsfase, volgens Bomenbank

Toekomstverwachting, volgens Bomenbank

Totaalbeeld over 'vellen', volgens Bomenbank, 2012

De fraaie laan op Nienoord, zuidelijk deel, kort vr de nodeloze kap in 2011. (Foto: WvS)


Laatste update: 11 mei 2012